wetenschap politiek

De lente en zomer zijn mijn favoriete seizoenen

Eric Albers

Mijn oplossing maakt onze gebouwen waardevoller. De oplossing is gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten over virusverspreiding door de lucht. Je kunt profiteren van mijn werk door de opgedane kennis toe te passen. Gezonde lucht in gebouwen maakt die gebouwen geschikter voor hun bewoners en daarmee waardevoller.

Mijn naam is Eric Albers. Sinds april 2020 werk ik aan oplossingen om virusverspreiding door de lucht te voorkomen. Tijdens de coronacrisis vroeg ik om meer begrip en aandacht voor dit onderwerp. Sinds mei 2020 was ik actief om het op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Het goede nieuws is, dat in juli 2021 een motie werd aangenomen die gezonde lucht binnenshuis tot topprioriteit maakt.

We krijgen gezonde lucht in onze gebouwen door in te spelen op de weersomstandigheden. Als de "R" weer in de maand zit brengt de lucht van buiten uitdagingen met zich mee. Door die uitdagingen in beeld te brengen kunnen we erop inspelen. We kunnen daarmee ons voordeel doen en zo het virus een halt toeroepen.

beïnvloedbare omstandigheden

aerosolen normen

De gezondheid van de lucht binnenshuis is beïnvloedbaar. Voor het monitoren van die lucht gebruik ik co₂-meters. Mijn co₂-meter datavisualisatie laat zien hoe goed het gaat met de luchtkwaliteit. Ik destilleer uit de data de verbeterpunten die snel gerealiseerd kunnen worden. Voor de dagelijkse operationele informatie gebruik ik een algoritme. Mijn datavisualisatie daarvan laat zien wat de actuele virusblootstelling is en welke operationele actie ik wil nemen.

beïnvloedbare omstandigheden

aerosolen normen

niet beïnvloedbare omstandigheden

aerosolen normen


wetenschap

Griepvirussen en coronavirussen kunnen buiten de zomer luchtweginfecties veroorzaken bij gezonde mensen. Luchtweginfecties komen steeds vaker voor. Mensen kunnen er behoorlijk ziek van worden en er zelfs aan overlijden. Het SARS-CoV-2 virus maakt duidelijk dat we behoefte hebben aan effectieve oplossingen om deze trend te keren. De politiek heeft in 2020 geen goede oplossingen in de strijd tegen SARS-CoV-2. In afwachting van een vaccin worstelen politici met maatregelen om overbelasting van de ziekenhuiszorg te voorkomen.

mondkapje
vermijd afgesloten ruimten
slechte luchtverversing
slechte luchtverversing
het gevaar van te droge lucht
het gevaar van te droge lucht
het gevaar van te droge lucht
vermijd drukte en kabaal
mondkapje

Tijdens de coronacrisis in 2020 werd duidelijk dat de medische beroepsgroep opmerkelijk weinig kennis heeft van de omstandigheden waaronder het coronavirus zich verspreidt in de omgeving. Medici richten zich volledig op de patiënt, dat is hun vakgebied. Ze willen de uitbraak van het coronavirus bestrijden door mensen te testen en in quarantaine te plaatsen.

Dat ongunstige omstandigheden zoals een gebrek aan luchtverversing of een te lage luchtvochtigheid geen medische onderwerpen zijn werd in 2020 duidelijk. We hoorden medici daar niet over. Voor het inschatten van de werkelijke risico’s op transmissie zijn de omstandigheden wel van belang. Dat het coronavirus in de winter tot overvolle ziekenhuizen leidt en in de zomer niet is een belangrijk inzicht. De kans op klachten doet zich voor als de R weer in de maand is en de aerosolen binnenshuis gaan rondzweven. De kans op besmetting binnenshuis is groter dan de kans op besmetting buitenshuis. Slechts 1 op de 1000 besmettingen vindt buiten plaats. De kans op besmetting via voorwerpen is klein. Dat betekent dat elk contact met een besmet oppervlak minder dan 1 op 10.000 kans heeft om een infectie te veroorzaken. Het risico op besmetting voor gezonde mensen doet zich binnenshuis voor in de maanden september tot en met april.

Virussen zoals SARS-CoV-2 verspreiden zich in het Nederlandse zeeklimaat met name door de lucht via aerosolen. Dat zijn zwevende virusdeeltjes die mensen uitademen en die in de lucht blijven hangen. Het virus hangt in de lucht binnenshuis. Ook mensen die nog geen klachten hebben en zich er dus niet van bewust zijn dat ze het virus dragen kunnen het virus uitademen. Dat mensen door een besmetting uitvallen moet worden voorkomen. Dat kan door het virus de ruimte te geven om te deactiveren en te verdunnen. Hiervoor moeten we de luchtvochtigheid en de luchtverversing monitoren. Een te lage luchtvochtigheid in combinatie met slechte luchtverversing is gevaarlijk. Als een besmet persoon onder die omstandigheden het virus uitademt kan het virus als zwevende deeltjes in de lucht blijven hangen. Het virus kan zo afstanden afleggen en in de lucht overleven. Hierdoor bestaat de kans dat anderen het virus inademen en zo ziek worden.

Het probleem van een te lage luchtvochtigheid in combinatie met een slechte luchtverversing doet zich met name tijdens de winterperiode voor. Naarmate de temperatuur en de hoeveelheid waterdamp in de lucht daalt is meer energie nodig om de lucht van buiten te laten voldoen aan de normen. Naarmate er meer mensen in een binnenruimte aanwezig zijn zal de behoefte aan verse lucht van buiten toenemen en zo de totale behoefte aan energie. Moderne Nederlandse gebouwen zijn goed geïsoleerd en kunnen met een beperkte HVAC-capaciteit worden verwarmd in de winter. Dat betekent echter ook dat het voor sommige gebouwen in de maanden januari, februari en maart lastig kan zijn om zowel de temperatuur de luchtvochtigheid als de luchtverversing aan de normen te laten voldoen. De HVAC-capaciteit is daarvoor dan niet voldoende. Luchtreiniging kan dan een oplossing zijn om die normen wel te halen. Gebruik de internationale ASHRAE en WHO richtlijnen en leer meer over de wetenschap die erachter zit. Mocht het niet lukken de normen te halen en er is wel behoefte om zich goed te beschermen, dan is de inzet van FFP2 maskers een mogelijkheid. FFP2 maskers filteren virusdeeltjes.

Meer drukte en meer kabaal in een binnenruimte resulteert in meer uitstoot van aerosolen. Het is verstandig bij het spreken enige afstand te houden tot het gezicht van een persoon die spreekt zodat de uitgeademde lucht niet rechtstreeks wordt ingeademd. Harde muziek of geluid is onverstandig omdat mensen dan hun stem moeten verheffen om elkaar te verstaan. Daarbij stoten ze meer aerosolen uit. Zie ook het wetenschappelijk onderzoek. De uitbraken in juli 2021 in de discotheken waren met name te danken aan de samenkomst van slechte luchtkwaliteit, geen ramen open in verband met de geluidsoverlast, gebruik van ariconditioning om de discotheek te koelen, drukte en kabaal. Door te sturen op de luchtkwaliteit van een binnenruimte zal het in de praktijk in zo’n ruimte niet snel te druk worden. De luchtkwaliteit is de bottleneck bij het voorkomen van transmissie.

video van "die zeit"

Op 5 augustus 2020 verscheen deze video van het Duitse tijdschrift "Die Zeit". Deze video geeft goed weer wat de internationale onderzoeken vertellen maar wat in 2020 nog moeilijk doordrong tot het corona-preventiebeleid van Nederland. Er zit wel een flinke fout in deze video. Koude lucht voelt vochtig aan omdat het amper water opneemt als waterdamp. Koude lucht is echter per definitie droog en dus is spreken over koude vochtige lucht niet correct.

De juiste mate van luchtverversing voert zwevende virusdeeltjes af van binnen naar buiten. De hoeveelheid zwevende virusdeeltjes in de lucht kan men inschatten door de hoeveelheid co₂-deeltjes binnenshuis te vergelijken met de hoeveelheid co₂-deeltjes buitenshuis. Er wordt hierbij van uitgegaan dat de hoeveelheid uitgeademde co₂-deeltjes recht evenredig verband houdt met de hoeveelheid uitgeademde zwevende virusdeeltjes.

Ik verzamel van onze eigen binnenruimtes met behulp van een aantal co₂-meters de data. Vanaf de zomer van 2020 log ik in tien verblijven iedere minuut de data. Zo kreeg ik veel inzicht in de samenhang tussen de weerscondities, de luchtkwaliteit binnenshuis en de tweede golf van de pandemie. Ik kon de wetenschappelijke kennis daarover toetsen. Die kennis bleek prima toepasbaar om de blootstelling in beeld te krijgen. Omdat een co₂-meter zowel de temperatuur de luchtvochtigheid als het aantal co₂-deeltjes meet is het een prima instrument om de blootstelling vast te stellen. Ze zijn echter lastig te gebruiken als er meerdere meters noodzakelijk zijn voor een heel gebouw. Tien meters van evenveel verblijven in de gaten houden is een lastige klus.

Het is niet praktisch om met meer dan tien co₂-meters te werken. Ik ontwierp daarom een algoritme dat veel beter schaalbaar is. Op basis van steekproef co₂-meterdata en de wiskunde achter de "psychometric processes" krijg ik nu de informatie die ik zelf wens te ontvangen. Ik hoef niet continue naar meterdata te kijken. Ik hoef niet te bedenken wat de data van de meters betekent. Mijn datavisualisatie laat zien wat de blootstelling aan het virus is en welke acties ik daarop wil ondernemen.

politiek

Tijdens de coronacrisis heb ik mij ingezet voor een beter inzicht in de werkelijke verspreidingsrisico's van SARS-CoV-2. Ik heb de coronacrisis vanaf het begin gevolgd en had alle vertrouwen in het RIVM en de specialisten in Nederland. Totdat ik een interview zag met de heer de Hond. Zijn hypothese was dat het virus zich door de lucht verspreidt en niet via druppels en waterspetters. Ik vond dit heel aannemelijk. Dat was het begin van een zoektocht naar kennis van andere specialisten uit andere landen. Die kennis heb ik voor een groter publiek beschikbaar gemaakt via de hyperlinks van het onderdeel wetenschap hierboven.

Bij beleidsmakers en politici was tijdens de coronacrisis sprake van een blinde vlek voor de overdracht van het coronavirus door de lucht. Men nam aan dat het virus zich met name door waterspetters verspreidde. Daarom heb ik met de @aerosolen Twitter handle contact opgenomen met de Tweede Kamer fractieleider van de SGP en het RIVM over het onderwerp zingen in kerken. Op 7 mei 2020 zijn door Kees van der Staaij vanuit de Tweede Kamer vragen gesteld over het risico van zingen in kerken. Bij zingen worden veel aerosolen uitgestoten en in een aantal kerken heeft daardoor hyperverspreiding plaatsgevonden. De foto onderaan de website is die bewuste dag gemaakt en door de Tweede Kamer online gezet.

tweet van de minister

minister

De beantwoording door Jaap van Dissel van het RIVM was zodanig dat de minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge rekening moest houden met het bestaan van aerosolen als wijze van verspreiding van het virus. Met aerosolen is in de anderhalvemeter-samenleving geen rekening gehouden.

De regering besloot dat sportscholen niet open konden totdat het outbreak management team (OMT) een advies gaf over aerosolen. Dit blijkt uit het kort geding dat de sportscholen hierover tegen de overheid hebben gevoerd. De samenleving wacht nog op een helder advies over aerosolen. Wij verwachten daarin een onderscheid in regelgeving voor binnen en buiten en voor zomer en winter. Helaas is er na de zomer niets meer gedaan met het inzicht dat het virus zich door de lucht verspreidt, dat inzicht is door de premier terzijde geschoven.

Op basis van de opgedane kennis van de Amerikaanse universiteiten Yale en Harvard ontwikkelde ik een kaart van Nederland die voor iedere Nederlandse provincie de weersomstandigheden vertaalde in een kleur. Deze kleur geeft aan of de weersomstandigheden gunstig of ongunstig zijn. De kaart kent vier kleuren: groen, wit, roze en rood. Waarbij groen het meest gunstig is en rood het meest ongunstig. De uitbraak in het najaar van 2020 zag ik daarmee aankomen. Mijn kaart van Nederland werd wit en roze. De kaart was vanaf 24 mei 2020 de hele zomer groen geweest, maar op 17 september 2020 werd deze wit en roze. Het was die dag prachtig weer, maar de lucht werd droog. Het najaar zat al in de lucht. Met die ervaringen deed ik op 8 november een eerste voorspelling om te toetsen of het verband dat de wetenschap beschreef terug te vinden was in de praktijk. In mijn eerste voorspelling voorspelde ik een trendbreuk in de toen nog dalende lijn van het aantal besmettingen omdat de weersomstandigheden ongunstig werden. Die voorspelling kwam uit.

Daarna deed ik een tweede voorspelling. Op basis van de weersomstandigheden was ik vrij zeker dat vanaf 25 november 2020 een stijging zichtbaar zou worden in het aantal besmettingen. Vanaf 19 november 2020 werden de weersomstandigheden ongunstig. De weersvoorpellingen kondigden meer ongunstige dagen aan. Ik logde daarom iedere dag op @aerosolen een kaart met de status van de buitenlucht en een grafiek met het verloop van het aantal besmettingen. Ik deed dit om het te verwachten verband tussen de weersomstandigheden en de trend in het aantal besmettingen opnieuw te toetsen en vast te leggen. Op 14 december was het aantal besmettingen zo hard gestegen dat er een totale lockdown van vijf weken werd afgekondigd. Die lockdown duurde uiteindelijk de hele winter en een deel van het voorjaar.

eerste voorspelling

lijngrafiek

tweede voorspelling

lijngrafiek

Op 13 februari 2021 veranderde de koers van de premier. Mark Rutte geeft dan aan dat er te weinig oog geweest was voor mensen die kritisch waren op het coronabeleid. Hij zegt dan: “En er is ook een deel, en dat is een deel dat we te lang niet hebben gezien. Daar zijn we eigenlijk pas in mei mee in gesprek gegaan. Ik noem als voorbeeld even Maurice de Hond. Dat zijn mensen die helemaal niet dat virus ontkennen, maar die wel kritisch waren over de aanpak."

Op 23 februari 2021 is mijn kaart van Nederland voor het eerst sinds de winter groen. Het voorjaar viel verassend vroeg het land binnen. Op de persconferentie op de avond van 23 februari gaf premier Rutte aan dat we in een fase van de crisis zitten waarin hij bereid is risico’s te nemen. Hij kondigde de eerste versoepelingen na de winter aan. Hij ging daarmee voorbij aan de modellen van het RIVM die een derde golf voorspelden vanwege de Britse variant van het virus. Eén zomerse dag in februari maakt natuurlijk geen zomer. Pas vanaf de maand mei is mijn kaart van Nederland langdurig groen.

In april ontstaat daardoor irritatie in de samenleving. Verwachte versoepelingen gaan niet door. De hele maand april vielen de weersomstandigheden tegen. Besmettingen liepen op tot 9648 positieve testen op 22 april. Op 9 mei 2021 slaat het weer dan eindelijk om en begint een meer zomerse periode. De kaart wordt groen. Er worden versoepelingen aangekondigd voor activiteiten die buiten plaatsvinden. Het gevoerde beleid 'van buiten naar binnen' is dan in lijn met wat op deze website staat beschreven over de risicofactoren. In de rapportage van het RIVM over de periode van 12 tot 18 mei 2021 staat dat het aantal gemelde personen met een positieve coronatestuitslag daalde met 25% ten opzichte van de kalenderweek daarvoor.

De versoepelingen die in het voorjaar volgden veroorzaakten geen stijging in het aantal besmettingen. De terassen zaten vol. Toen in de zomer clubs en discotheken opengingen liepen de besmettingen echter ongekend snel op. Dit was een extra bevestiging dat drukte in een slecht geventileerde binnenruimte met veel kabaal een groot risico geeft op hyperverspreiding. Dat werd een maand later ook door het onderzoek van de GGD Twente bevestigd.

Nieuwe maatregelen blijven niet uit. Niet alleen werden de clubs en discotheken weer gesloten ook entertainment, zoals liveoptredens en harde muziek, werd verboden. Voor het eerst was de risicofactor kabaal te herkennen in het beleid. Op 12 juli 2021, meer dan een jaar na het oprichten van deze website, roepen twintig wetenschappers premier Rutte op om luchtverversing serieuzer te nemen als maatregel tegen de verspreiding van corona.

Op 14 juli is ook de Tweede Kamer overtuigd van het belang van een goede luchtkwaliteit in de strijd tegen SARS-CoV-2. De Tweede Kamer neemt die dag een motie aan die de regering oproept de juiste luchtverversing te verlangen in de horeca, scholen, bedrijven en winkels. De inbreng in de Tweede Kamer was mede op mijn aangeven via een tweet en op aangeven van de heer de Hond via zijn artikel.

Op 29 september 2021 werd mijn kaart voor het eerst sinds 9 mei 2021 wit en roze. De kaart was de hele zomer groen geweest. Op 12 oktober gaat voor heel Nederland het RIVM risiconiveau naar "zorgelijk" de besmettingen lopen weer sterk op. De weersvoorspellingen kondigen meer ongunstige dagen aan.

ericalbers@aerosolen.com